انتظارات نوجوانان
تأمين زندگي و كمك به پدر و مادر و كاستن از مشكلات خانواده، يكي از مهمترين دغدغه هاي فكري جوانان و نوجوانان مي باشد. نوجوانان مخصوصا در خانواده هاي كم درآمد، مي خواهند تا جايي كه مقدور مي باشد با پيدا كردن شغلي مناسب، هم از فشار اقتصادي خانواده بكاهند و هم از لحاظ مادي به خود متكي باشند.
بسياري از اين دوستان در خانواده هايي زندگي مي كنند كه دجار مضيقه مالي شديد هستند. در اين خانواده ها پدر براي گذران امور زندگي و امرار معاش از صبح تا پاسي از شب، مشغول كار و تلاش مي باشد. فرزندان خردسال و حتي نوجوانان و جوانان چنين خانواده هايي اكثرا از ديدن پدر و شنيدن صداي گرم و محبت آميز او ـ به دليل زود از خانه خارج شدن براي كار و دير برگشتن ـ محروم مي باشند. مشاهده اين فشارها و سختي ها، نوجوانان و جوانان را مصمم مي كند كه با پيدا كردن كاري هرچند موقت و با درآمد ناچيز به خانواده خود كمك كنند.
دسته اي از اين نوجوانان درس و تحصيل خود را بطور كلي رها مي كنند و تمام تلاش و انرژي خويش را براي رسيدن به اين هدف، صرف مي كنند. گروهي ديگر هم در كنار درس و تحصيل به مشاغلي موقت و صوري دل مي بندند، تا از اين راه كمكي به پدر و مادر خود بكنند.
«مريم» كه 17 سال دارد و تا سوم راهنمايي تحصيل كرده است، در اين زمينه مي گويد: «پدرم كارگر يك نانوايي فانتزي مي باشد. ايشان موقع كار با جديت و دلسوزي تمام كار مي كند، اما مزد و حقوق او بسيار ناچيز است و با زحمت و تلاش او قابل مقايسه نمي باشد. پدرم صبح ها ساعت 4 براي كار از خانه بيرون مي رود و شب ها دير وقت به خانه برمي گردد. با اين حال حقوق او كفاف زندگي 7 نفره ما را نمي دهد، مخصوصا كه خواهر بزرگترم در شرف ازدواج مي باشد. همين امر باعث شده كه من و خواهرم از تحصيل چشم پوشي كنيم و در يك بسته بندي مواد غذايي مشغول بكار شويم.»
دسته اي ديگر از نوجوانان هم نه تنها به خاطر كمك به خانواده، بلكه به خاطر سرزنش هاي پدر و مادر ـ به دليل فشار مشكلات مالي و اقتصادي ـ به دنبال كار و اشتغال مي باشند. والدين اين دسته از نوجوانان به خاطر مشكلات مالي و تأمين فرزندان با سختي و مشقت، از آنها انتظارات فوق العاده اي دارند. گاهي اين والدين هستند كه از نوجوان شان مي خواهند دنبال كاري برود و با كسب درآمد، ولو به صورت ناچيز و اندك، به آنها كمك كنند. اگر هم فرزندان آنها كاري پيدا نكنند و يا مهارتي براي كاري نداشته باشند، خانواده، همه چيز را از چشم آنها مي بينند و به عدم امكانات و گاهي نداشتن استعداد وي توجهي نمي كنند.
«سودابه»، يكي از دوستان جوان ما كه 18 سال دارد و ساكن قم مي باشد در مورد تأثير مشكلات مالي بر خانواده ها و عدم اشتغال جوانان مي گويد: «متأسفانه مشكلات مالي ميدان پيشرفت بسياري از نوجوانان مخصوصا دختران را محدود مي كند و از آنجايي كه بسياري از نوجوانان از لحاظ مالي كاملا وابسته به خانواده هاي خود مي باشند، اين وابستگي اقتصادي مشكلاتي را براي آنان بوجود مي آورد. گاهي اوقات والدين به دليل اينكه ما يحتاج فرزندان خود را تأمين مي كنند از انسان انتظارات فوق العاده اي دارند و فكر مي كنند هر چه از نوجوانان و جوانان خود مي خواهند بايد عملي شود و در اين زمينه دختران بيشتر آسيب مي بينند. والدين نمي دانند كه فرزندان آنها، از اينكه فشار مالي فقط روي دوش پدر و مادر مي باشد بسيار ناراحت هستند، ولي به علت پيدا نكردن كاري، نمي توانند از اين فشار بكاهند.»
نوجواناني چون «سودابه» از والدين خويش انتظار دارند كه از هر گونه سرزنش فرزندان جهت نداشتن كار يا درآمد بپرهيزند و سعي كنند در كنار جوانان به رشد عاطفي، اجتماعي و اقتصادي آنان كمك كنند. والدين بايد بدانند كه احساس فداكاري و دلسوزي فرزندان، مخصوصا دختران نسبت به پدر و مادر، بيشتر آنها را وامي دارد كه به فكر كار و كمك كردن به خانواده باشند. اما همين كه مي خواهند وارد بازار كار شوند، با امكانات محدودي مواجه مي شوند و گاهي زير فشار قرار مي گيرند و عملا به كاري مي پردازند كه هيچ گونه آمادگي و علاقه اي به آن ندارند و استعدادهايشان نيز به هدر مي رود.
به طور كلي تأمين شغل مناسب و راهنمايي جوانان و نوجوانان بايد از اهميت ويژه اي برخوردار باشد. كوتاهي و سستي در اين زمينه، جوانان را به انحراف، بزهكاري و اعتياد خواهد كشاند و چه بسا با ناراحتي هاي رواني مواجه خواهد ساخت.
لذا پدران و مادران به عنوان بهترين مربيان و دلسوزترين افراد براي فرزندان، بايد آينده آنها را در نظر بگيرند و با برنامه ريزي صحيح و سنجيده در درجه اول نوجوانان و جوانان خود را به تحصيل و درس تشويق كنند. ممکن است مشاغل موقت و صوري در يك مقطع زماني بتواند كمكي به خانواده و يا نوجوان بكند، اما مانع پيشرفت نوجوان در امور تحصيل و علم مي شود و باعث مي شود آينده نوجوان فداي اين گونه مسائل ناچيز گردد. والدين محترم مي توانند با ايجاد روحيه قناعت و صبر و تحمل در فرزندان، آنها را به صرفه جويي و قانع بودن تشويق كنند و خود نيز با صبر و تحمل در مورد مسائل و مشكلات مادي و قانع بودن و صرفه جويي كردن، الگويي مناسب براي نوجوانان خويش باشند.
از طرفي مسئولان امر نيز بايد با ايجاد مراكز آموزشي فني و حرفه اي براي چنين نوجواناني امكان كسب مهارت ـ در مدت نه چندان طولاني ـ را فراهم كنند تا نوجوان بتواند با آگاهي و كسب مهارت وارد بازار كار شود. همچنين مي توانند با ايجاد حرفه ها و كارهايي كه ضمن انجام آنها افراد، تجربه و مهارت روز افزون كسب مي كنند و سطح آگاهي علمي و حرفه اي خود را بالا مي برند، به استفاده صحيح از توانايي ها و مهارت هاي جوانان كمك كنند و امكان ارتقاي مهارتي آنان را نيز ضمن انجام كار، فراهم سازند.
در كنار اين عوامل نوجوانان نيز بايد بدانند كهقدرداني از زحمات پدر و مادر و انتظارات بي جا از آنها نداشتن و صرفه جويي در هزينه ها و قناعت در امور مادي بهترين و شايسته ترين كمك به والدين آنها مي باشد. اگر نوجوانان از والدين خواهش ها و يا توقعات بي شمار نداشته باشند مسلما والدين نيز از نوجوانان به جز درس خواندن و تحصيل انتظار كار و يا درآمدي نخواهند داشت. بزرگترين آرزوي والدين موفقيت فرزندان در امر تحصيل و كسب مدارج علمي مي باشد. پس نوجوانان بايد با استفاده صحيح از راهنمايي هاي والدين و تحمل مشكلات به وسيله قناعت و صرفه جويي به فكر آينده خويش باشند و به مشاغل موقت و كاذب دل نبندند كه اين گونه مشاغل، مشكل مادي آنها و خانواده هايشان را حل نخواهد كرد.